Nė pėrputhje me hapėsirat e krijuara nga ligji i ri i arsimit tė lartė rritet autonomia akademike, administrative e financiare, demokracia nė institucionet e arsimit tė lartė dhe sidomos me vėmendje tė veēantė nė politikat ndaj studentėve dhe rritjes sė shkallės sė pjesėmarrjes sė tyre nė qeverisjen e institucioneve dhe hapjen e mėtejshme ndaj shoqėrisė dhe biznesit. Pėr institucionet publike dhe private tė arsimit tė lartė mundėsitė ligjore tė pjesėmarrjes sė tyre nė krijimin, organizimin, bashkėpunimin pėr programe tė reja tė studimit nga mė tė larmishmet, edhe sė bashku me partnerė perėndimorė, janė maksimale. Mbetet qė vetė institucionet, strukturat kolegjiale tė tyre, drejtuesit, personeli akademik dhe studentėt, tė angazhohen pėr hartimin e strategjive tė tyre, pėr rritjen e kualitetit nė formimet universitare, nxitjen e kėrkimit shkencor dhe bashkėpunimin me sektorin privat pėr thithje tė investimeve prej tij, pėr rritjen e autonomisė, demokracisė dhe pėrgjegjėsisė sė brendshme nė institucione. Universitetet duhet tė pėrpiqen pėr tė luajtur njė rol gjithnjė e mė tė madh nė zhvillimet rajonale dhe kombėtare. Zgjerohet bashkėpunimi ndėrkombėtar Kėto katėr vite kanė qenė vite tė zgjerimit tė bashkėpunimit ndėrkombėtar nė fushėn e arsimit tė lartė dhe kėrkimit shkencor. Gjatė gjithė kėtyre viteve, janė siguruar kontakte tė ngushta me vende europiane dhe tė rajonit, si me Kėshillin e Europės dhe BFUG europian (Bologna Follow Up Group) pėr ndjekjen e procesit tė Bolonjės; me ENQA pėr sigurimin e cilėsisė, me rrjetin ENIC NARI C, pėr probleme tė njohjes dhe tė kuadrit tė kualifikimeve etj. Ėshtė rritur ndjeshėm pjesėmarrja nė organizimet rajonale dhe europiane nė fushėn e arsimit tė lartė dhe kėrkimit shkencor, si pėrfshirje nė programet europiane pėr arsimin e lartė dhe kėrkimin shkencor: TE MPUS, Programet Kuadėr pėr kėrkimin, nė rrjetin rajonal-europian pėr edukimin ERI SEE , nė rrjetat rajonale dhe europiane tė kėrkimit: SEE ER A.NET , ER A WESTB ALKAN +, WBC INCO-Net dhe NET 4SOCIETY , CEE PUS etj., si dhe nė shumė bashkėpunime bilaterale dhe multilaterale.
Rritet financimi pėr arsimin e lartė dhe kėrkimin shkencor
Masivizimi i arsimit tė lartė dhe reformimi i sistemit tė kėrkimit shoqėrohen me njė sėrė masash mbėshtetėse nga qeveria, si: financimi pėrarsimin e lartė nė 2009 kundrejt 2005 rritet nga 4.370.000 lekė nė 9.680.000 lekė, ose 221% mė shumė. Janė ndėrtuar e po ndėrtohen 15 objekte tė reja nė universitete ose 22.000 metra katrorė dhe rikonstruktohen 125 objekte tė tjera (fondi i planifikuar pėr investime rritet nga 937 milionė lekė nė 2005, nė rreth 1.8 miliardė lekė nė 2009. Personeli akademik nė institucionet publike rritet me 1200 punonjės tė rinj. Nė mbėshtetje tė politikės reformuese dhe fuqizuese tė sistemit tė kėrkimit shkencor, financimi vetėm pėr programet dhe projektet pėr shkencė nė vitin 2009 ėshtė 5 herė mė i madh se nė vitin 2005, ose nga 1 milion usd nė 2005, nė mbi 5 milionė usd nė 2009.
Nėpėrmjet kėtij fondi janė financuar me dhjetėra projekte kėrkimore, kuadrin e programeve kombėtare apo tė bashkėpunimit bilateral me vendet e tjera. Nė ndjekje tė politikės pėr rinovimin dhe fuqizimin e infrastrukturės kėrkimore didaktike janė dhėnė 2 milionė euro dhe ėshtė nė fazėn pėrfundimtare njė financim i ri me rreth 2.3 milionė euro tė tjera, pėr tė cilin janė bėrė rreth 90 aplikime nga departamentet. Financohen nėpėrmjet programit “Brain Gain” dhjetėra profesorė apo kėrkues shqiptarė, tė shkolluar apo punėsuar nė universitete perėndimore, pėr tė kontribuar me afate tė ndryshme kohore nė institucionet tona akademike. Janė rritur financimet pėr bursa nė kuadrin e projektit CEE PUS pėr mobilitetin e pedagogėve dhe studentėve shqiptarė nė universitete tė huaja nga 100 nė 130 bursa mujore. Dyfishohet fondi nė mbėshtetje tė ekselencave shqiptare, pėr studime doktorale e postdoktorale jashtė vendit. Qeveria shqiptare paguan detyrimin e vėnė nga BE -ja pėr t’iu dhėnė kėrkuesve shqiptarė mundėsinė e pjesėmarrjes si tė barabartė nė programin mė tė madh paneuropian tė kėrkimit: Programi Kuadėr 7. Rritet numri i bursave pėr studentėt nga 4500 bursa nė 5300. Vetėm pėr studentėt e vitit tė parė janė dhėnė 1600 bursa, apo 700 mė shumė se njė vit mė parė.Implementimi i Procesit tė Bolonjės Reformohet sistemi universitar nė pėrputhje me parimet dhe objektivat e procesit tė Bolonjės nė drejtim tė strukturės sė studimeve sipas modelit 3+2+3, me vendosjen e disa standardeve kombėtare pėr hapjen e programeve tė reja tė studimit tė cikleve tė ndryshme e reformimin e kurrikulave tė tyre, adoptimin e sistemit tė krediteve, ngritjen dhe fuqizimin e sistemit tė vlerėsimit tė cilėsisė dhe akreditimit, unifikimin e procedurave tė njohjes sė diplomave sipas normave tė BE-sė, kualifikimin e stafit akademik etj. Kėshtu, vetėm nė institucionet publike tė arsimit tė lartė gjatė kėtij viti janė paraqitur, vlerėsuar nga Agjencia dhe Kėshilli i Akreditimit,
MASH dhe janė miratuar nga Kėshilli i Ministrave rreth dhjetėra programe studimi tė ciklit tė dytė, dhjetėra Mastera tė nivelit tė parė e programe pėr specializimet nė mėsuesi, Mastera tė nivelit tė dytė, specializime afatgjata nė mjekėsi dhe pas pak ditėsh edhe programe tė reja doktorale. Pėr tė ndihmuar institucionet e arsimit tė lartė dhe stafet akademike nė veprimtarinė e tyre,vetėm gjatė dy-tre muajve tė fundit, MASH nė bashkėpunim me organizma dhe ekspertė tė huaj, ka organizuar disa workshope, si ai pėr hartimin nga institucionet tė planeve strategjike tė zhvillimit tė tyre, mbėshtetur nė strategjinė kombėtare, INFO DAY pėr programin TE MPUS, Programin Kuadėr 7, seminar me drejtues e profesorė pėr mundėsitė e ofruara nga program i NATO-s pėr shkencė etj.
Universiteti Bujqėsor ndryshon procedurat e provimeve pėr studentėt
Rektorati
i Universitetit Bujqėsor tė Kamzės ka vendosur qė tė ndryshojė procedurat e
provimeve pėr studentėt. Njė masė e tillė ėshtė marrė menjėherė pas pėrfshirjes
nė skandalin e korrupsionit tė njė grupi pedagogėsh tė kėtij universiteti, tė
cilėt u akuzuan se nė bashkėpunim me sekserė u jepnin provimet studentėve
kundrejt shumave tė caktuara
tė
parave. Dje, rektori i UBT-sė, Fatos Harizaj, ėshtė shprehur se rektorati ka
vendosur qė studentėt nė kėtė sezon do tė pėrgjigjen nė provime me gojė nė
prezencė edhe tė tė rinjve tė tjerė. Ata do tė tregojnė pėrgatitjen e tyre
pėrpara njė komisioni tė zgjedhur pedagogėsh tė lėndės. Njė gjė e tillė, sipas
rektorit Harizaj, do t’i vinte fre pėrgojimit pėr raste korruptive dhe do t’i
bėnte transparente procedurat e provimeve, por edhe ato tė vlerėsimit tė
studentėve nė kėtė universitet. Tejet i hapur ėshtė treguar rektori Harizaj,
pėr sa i pėrket ēėshtjes sė korrupsionit, nė shkollat e arsimit tė lartė. Ai ka
pohuar se fenomeni i korrupsionit edhe pse ekziston edhe nė universitetin qė
drejton, tė gjithė duhet tė bėjnė punėn e tyre pėr ta parandaluar atė. Kėtu ai
ka pėrmendur shtetin, por edhe struktura tė tilla si rektoratin, pedagogėt
madje edhe vetė studentėt. Korrupsioni nė radhėt e pedagogėve ėshtė njė fenomen
mjaft i pėrfolur ku shumė studentė pranojnė qė japin para pėr tė marrė
provimet, por askush nuk ka marrė iniciativėn qė tė denoncojė nė prokurori
raste tė tilla. Kėto denoncime kanė ardhur kryesisht pėrmes medias. Ndėrkohė
qė
edhe pėr rastin e denoncuar sė fundmi tė gjashtė pedagogėve tė Universitetit
Bujqėsor tė Tiranės prokuroria nuk mundi qė tė mbledhė prova tė mjaftueshme qė
i fajėsonin ata. Edhe Kryeministri Sali Berisha nė njė aktivitet tė zhvilluar
sė fundmi me pjesėmarrjen e drejtuesve tė arsimit tė lartė pohoi publikisht
fenomenin e korrupsionit nė marrjen e provimeve nė universitete. Ai e ka
konsideruar kėtė si njė akt tė rėndė dhe tė dėnueshėm.
Studentėt e Universitetit tė Tiranės kanė tashmė gati propozimin e tyre pėr diplomėn e re, tė cilin do ta paraqesin nė mbledhjen mė tė afėrt tė Seantit Akademik, qe ka kompetencė tė miratojė njė nga formatet e propozuara, jo vetėm nga studentėt Ideja pėr hartimin e njė Diplome tė re lindi pas protestave tė studentėve dhe Kėshillave Studentorė, tė cilėt kundėrshtonin propozimin e Ministrisė sė Arsimit e cila nė kundėrshtim me rregulloren miratoi njė format diplome mjaft tė kontestuar. Kjo jo vetėm nė aspektin e paraqitjes, pasi ngjante me njė ēertifikatė tė thjeshtė, por edhe pėr shkak tė pėrmbajtjes, diploma e propozuar nga Ministria e Arsimit u mohonte studentėve tė drejtėn pėr tė pasur njė titull universitar pasi tė mbaronin ciklin e studimeve. Pas disa protestave dhe kontestimeve publike, Ministria e Arsimit u tėrhoq nga vendimi i saj absurd duke i dhėnė kompetencė Senati Akademik tė universitetit qė tė vendosė pėr formatin e ri tė Diplomave. Ky vendim ishte mė i llogjikshmi duke parė qė nė pėrbėrje tė Senatit Akademik tė UT-sė ka edhe pėrfaqėsues studentorė tė cilėt kanė tė drejtė tė bėjnė propozimin e tyre. Sepse nė fund tė fundit diploma ju pėrket atyre. Pra menjėherė mbas kthimit tė vendimit nga MASH dhe dhėnia e kompetencės pėr diplomėn Senatit, studentėt nėpėrmjet organizimeve tė tyre nė rang fakulteti dhe universiteti filluan punėn pėr hartimin dhe propozimin e njė diplome tė njė formati ndryshe, tė njė formati tė ndikuar nga universtietet perėndimore. Pas shumė konsulitmesh mes studentėve dhe kėshillave studentorė dhe me studentėt antarė tė Senatit akademik u arrit nė hartimin e njė formati diplome nė pėrputhje me tė gjitha kriteret ligjore pėr diplomat universitare
